HWP SCHAKERS Over Jan van Dorsselaer In het prachtige boek ‘Kilometer 101’ van Maxim Osipov (Moskou, 1963)* verzamelen een groep vrienden zich jaarlijks in een andere stad in de Verenigde Staten om een schaaktoernooi te spelen. Tekst Adrie Pancras De deelnemers zijn op gevorderde leeftijd, maar echt oud zijn ze nog niet; 70 of 75 en ze vinden het leven nog best de moeite waard. Dat jaar spelen ze in de Marineclub van San Francisco. Een van de deelnemers had alles geregeld, een pension en de speelzaal. Er waren geen scheidsrechters, zelf waren ze zowel toeschouwer, scheidsrechter en organisator. Ik citeer uit het boek: ‘Waar zullen we eens mee beginnen? Met de ‘a’ maar: alzheimer. Die arme Jeremy Levine, een geweldige kerel, de hoeder van tradities was duidelijk niet meer de oude. Godzijdank was hij nog niet vergeten hoe de stukken zich over het bord bewegen: de openingen speelde hij overtuigend, op de automatische piloot, maar daarna liep het helemaal mis. Zijn tegenstanders wendden hun blik af en haastten zich remise voor te stellen. Na tien, twaalf zetten, was het: ‘Remise, Jeremy?’‘ * Uitgeverij Van Oorschot, 2022. Zo erg is het gelukkig niet met onze Jan. Hij weet nog menig partij te winnen (zelfs snelschaakpartijen) maar het is niet meer de oude Jan. De meeste mensen op de club herkent hij niet meer. Mij wel, dan komt hij naar me toe en vraagt wie “hij Jan, tussen Bas en Herwig noemt een naam” is, want daar moet hij tegen. “Jou ken ik, want ik kende nog jouw vader. Die heette Paul.” Begin dit jaar moest hij twee keer binnen een paar weken tegen René Schulenberg. “Kennen wij elkaar?”, vroeg hij de tweede keer voor aanvang van de partij. En na afloop van de partij vertelt Jan beide keren aan René hetzelfde verhaal van ‘hoe het voor Jan werkt’ en René luistert en luistert geduldig. Het komt erop neer dat Jan zijn kortetermijngeheugen kwijt is, maar zijn denkvermogen is er nog wel. Beroemd is zijn vraag: “Kun jij uit het hoofd het kwadraat uitrekenen van een getal bestaande uit vijf verschillende cijfers?” Hij kan het nog. Dagelijks besteedt hij twee uur per dag aan trainingen om zijn brein bezig te houden, waaronder het oplossen van Sudoku’s. Volgens René kent Jan zijn openingen wel maar vergeet hij soms het besef van tijd. Een keer had hij na vijf zetten al een half uur nagedacht. Probeer je eens het volgende 52 HWP Haarlem Jaarboek 2024/2025 voor te stellen. Je analyseert een stelling en nadat jij en je tegenstander een zet gedaan hebben, ben je al het voorafgaande vergeten en moet je helemaal opnieuw beginnen met de analyse. Zo legde Jan eens aan Bas Kamps uit hoe zijn kortetermijngeheugen momenteel functioneert. Elke zet alles weer opnieuw berekenen. Elke stelling met geheel nieuwe ogen bezien. Geen wonder dat je dan kan verzinken in een stelling, dat je alle tijd om je heen vergeet en dat je makkelijk door je vlag kan gaan. Hieronder wat feiten en anekdotes. Het verleden* 1934 Geboren in Antwerpen uit Nederlandse ouders 1940 Schaken geleerd van 12 jaar oudere broer 1948 Woonachtig in Bergen op Zoom en lid van de plaatselijke schaakclub 1954-1964 Studie Werktuigbouwkunde aan de Technische Hogeschool in Delft en lid van DSC Delft 1964 Stage bij de Hoogovens, woonachtig in Beverwijk en schakend bij Weenink of Pat Mat (nu WijkerToren) 1967 Door Hoogovens uitgezonden naar Delfzijl – bedrijfsleider AlDel (Aluminiumfabriek Delfzijl) – lid van plaatselijke schaakclub 1972 Wiskundeleraar Baarnsch Lyceum, woonachtig in Baarn, schoolschaakclub opgericht naar aanleiding van match Fischer-Spasski 1972-1980 lid van HSG Hilversum, spelend onder andere in HSG 1 – 1e klasse KNSB 1980 Verhuizing naar Heemstede, wiskundeleraar en lid van schaakclub Heemstede 1981 Lid van VHS in Haarlem (te weinig tegenstand bij Heemstede) 2011 Lid van HWP Haarlem Hoogste Elo-rating behaald: 1960 *Sommige jaartallen bij benadering
53 Publizr Home