37

IN MEMORIAM Herinneringen aan Jan Timman als gastheer optreden tijdens een training of lezing van Timman voor clubschakers. Dat waren altijd heel informatieve avonden: voor de pauze analyseerde Timman een paar actuele grootmeesterpartijen, in het tweede gedeelte na de pauze volgden steevast eindspelstudies van eigen makelij. Het ongelooflijk hoge niveau van deze studies vond ik altijd zeer inspirerend. Niet naar het graf van Reve De mooiste herinnering aan Timman dateert van maart 2019. Mijn Belgische schaakvriend Daniel Vanheirzeele, uitgever van schaakboeken, had mij uitgenodigd om naar Gent te komen voor een interessant schaakweekend. Timman en internationaal meester Robert Ris zouden eveneens van de partij zijn. Al snel werd het plan opgevat gezamenlijk naar Gent te reizen, waarbij ik (uiteraard) als chauffeur fungeerde. Eerst pikte ik in Amstelveen Robert Ris en zijn vriendin op, daarna reden we door naar Utrecht CS waar Timman instapte. Onderweg naar Gent had hij het hoogste woord met allerlei smeuïge anekdotes over Thierry Baudet, de zoon van een goede vriend van hem en het zwarte schaap van de ‘linkse’ familie Baudet. Het werd een interessant weekeinde. Zaterdagmiddag speelde Timman simultaan waarin ik weer eens van hem verloor, wel na zware strijd, terwijl Robert Ris middenspelstellingen liet zien in een naburig zaaltje. Op zondag moesten beiden spelen voor schaakclub Koninklijke grote volksschrijver. Dat kon ik natuurlijk niet op mij laten zitten. “Maar jij wilt niet naar zijn graf, Jan, dus wie is hier nu de echte Reviaan!?” Enfin, ik ging alleen in alle vroegte naar de kleine begraafplaats in Machelen, vond na enig zoeken het graf van Reve, maakte een paar foto’s, en vertrok weer. Op de terugweg naar de speelzaal bezocht ik het Stadsmuseum van Gent, zeer toepasselijk STAM geheten. Toen ik Timman vertelde over mijn avonturen, beluisterde ik toch wel enige spijt in zijn stem dat hij niet was meegegaan. Voor het eerst commentator In 2018 en 2019 vroeg de KNSB mij als toernooidirecteur van het Nederlands kampioenschap schaken dat twee jaar achtereen werd gehouden in de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord, pal tegenover het Centraal Station. Een ervaring waar ik zoveel jaar later, ondanks de onvoorwaardelijke steun van Koos Stolk, met gemengde gevoelens aan terugdenk. Eén positieve herinnering staat mij nog helder voor ogen: Timman die tijdens dat toernooi zijn debuut maakte als commentator! Ja, u leest het goed! Nooit eerder had een toernooiorganisator onze levende legende gevraagd om de partijen te becommentariëren. Onbestaanbaar toch?! Timman genoot die dag met volle teugen. Hij zette met een bescheiden gongslag de partijen in gang, had een dankbaar, massaal opgekomen publiek in de commentaarzaal (ondanks het urenlang uitvallen van de internetHet Max Euwe Centrum kan ze in elk geval niet kwijt. Op de benedenverdieping liet Timman eerst vol trots zijn vitrine zien met bijzondere schaakspelen. Ik beschikte over een origineel Staunton-schaakspel uit de negentiende eeuw dat helaas niet meer compleet was. Ik heb het in verschillende delen aan Timman gegeven. Daarin speelde Bart Gijswijt een belangrijke rol. Bart mocht op 1 april 2023 in het Denksportcentrum aan het eerste bord aantreden tegen Jan Timman, de kopman van Wageningen. Een partij waarin onze gewaardeerde webmaster en teamleider van het vlaggenschip zeker kansen had, maar waarin hij werd gekweld door een hevige hernia en helaas verloor. Omdat ik die bewuste zaterdag niet aanwezig kon zijn, overhandigde mijn naamgenoot deze stukken, in een foeilelijk doosje, aan Timman. Hij was er blij mee. Overigens was Bart Gijswijt niet de eerste HWP’er die in een echte partij mocht aantreden tegen Timman: eerder hadden Jaap de Jager en Rob Duijn die eer. In mijn herinnering spraken we tijdens het interview aan de Rijnstraat in Arnhem bijna drie uur over alles en nog wat: zijn band met Euwe, de invloed van computers op de schaakwereld, zijn liefde voor eindspelstudies en over alle boeken die hij nog wilde schrijven. Onder andere over eindspelstudies en zijn memoires. “Maar er is toch al een biografie uit 2011 van John Kuijpers, De Geest van het Spel?”, vroeg ik. “Ja, maar dat vind ik toch niet zo’n goed boek.” Volgens Timman stonden er veel fouten in. Hij had Minze bij de Weg veroorloofde zich aan het eind van het interview nog een grapje. “Nou Jan, met zoveel plannen moet je wel gaan opschieten!” Timman dacht dat dat wel meeviel: hij was ervan overtuigd dat hij vrij lang zou leven. Helaas heeft dat niet zo mogen zijn. Hij werd ‘slechts’ 74 jaar: wel vijftien jaar ouder dan zijn vader. Rust zacht Jan, je was een voorbeeld voor tienduizenden schaakliefhebbers! Ik koester onze ontmoetingen en zal tot Juli 1979 Euwe in gesprek met Timman tijdens de Europan Club Cup in Rotterdam FOTO: ROB C. CROES / ANEFO / NATIONAAL ARCHIEF

38 Publizr Home